Uzun Süre Kullanılmayan Araç Nasıl Korunur?

Bir otomobilin en çok yıprandığı anların sadece direksiyon başında geçirilen saatler olduğunu düşünürüz. Oysa uzun süre kullanılmadan bekleyen bir araç da sessizce bazı riskler biriktirebilir. Akü zamanla şarjını kaybedebilir, lastik basıncı düşebilir, araç sıvılarının özellikleri değişebilir ve çevresel koşullar farklı bileşenleri etkileyebilir. Özellikle haftalar ya da aylar boyunca hareketsiz kalan otomobillerde alınacak birkaç doğru önlem hem aracın kondisyonunu korumaya hem de yeniden yola çıkıldığında karşılaşılabilecek sürprizleri azaltmaya yardımcı olur.

Aracın ne kadar süre kullanılmayacağı, nerede park edileceği ve bulunduğu ortamın sıcaklık ile nem koşulları alınması gereken önlemleri değiştirebilir. Birkaç haftalık kullanım arası ile birkaç ay boyunca saklanacak bir araç için farklı hazırlıklar yapılması gerekebilir.

Bu yazımızda; uzun süre kullanılmayacak bir aracın aküsünden lastiklerine, yakıt sisteminden iç mekânına kadar korunması gereken temel noktaları ve aracı yeniden kullanmaya başlamadan önce yapılabilecek kontrolleri ele alıyoruz.

Araç park edildiğinde birçok sistem tamamen enerji tüketmeyi bırakmaz. Alarm sistemi, merkezi kilit, araç bilgisayarı ve bazı elektronik kontrol üniteleri düşük seviyelerde de olsa elektrik kullanmaya devam edebilir. Bu durum özellikle uzun bekleme sürelerinde akünün zayıflamasına neden olabilir.

Lastikler de aracın ağırlığını sürekli olarak aynı temas noktalarından taşır. Uzun süre hareket etmeyen araçlarda hava basıncı azalabilir ve lastiklerin yere temas eden bölümlerinde geçici şekil değişiklikleri oluşabilir.

Nemli ortamlar fren disklerinde yüzeysel pas oluşmasına, aracın iç mekânında ise kötü koku veya nem problemlerine yol açabilir. Yakıtın ve araçtaki çeşitli sıvıların durumu da bekleme süresine bağlı olarak önem kazanır.

Bu nedenle uzun süreli park yalnızca aracı uygun bir yere bırakmak olarak düşünülmemelidir. Bekleme süresine göre bazı temel hazırlıkların yapılması aracın yeniden kullanılacağı günü daha sorunsuz hale getirebilir.

Uzun süre kullanılmayacak araç için mümkün olduğunca kapalı, kuru ve iyi havalandırılan bir park alanı tercih edilmelidir. Kapalı garaj; aracı yoğun güneş ışığı, yağmur, kar, kuş pisliği ve ağaç reçinesi gibi dış etkenlerden korumaya yardımcı olur.

Kapalı alan bulunmuyorsa aracın mümkün olduğunca düz, sağlam ve su birikmeyen bir zemine park edilmesi önemlidir. Uzun süre çim, toprak veya sürekli nemli bir zemin üzerinde bırakmak aracın alt bölümünün daha fazla neme maruz kalmasına neden olabilir.

Güneş ışığı da uzun süreli parkta dikkate alınması gereken etkenlerden biridir. Sürekli doğrudan güneşe maruz kalan araçlarda boya, plastik parçalar, lastikler ve iç mekândaki yüzeyler zaman içerisinde daha fazla etkilenebilir.

Araç örtüsü kullanılacaksa otomobile uygun ölçülerde, yüzeyde nemi hapsetmeyen ve boyaya zarar vermeyecek bir ürün tercih edilmelidir. Örtünün altına alınmadan önce aracın temiz ve kuru olması da önemlidir.

Akü, uzun süre kullanılmayan otomobillerde en sık sorun yaşanan parçalardan biridir. Araç çalışmıyor olsa bile elektronik sistemlerin düşük seviyedeki enerji tüketimi zaman içerisinde akünün şarj seviyesini azaltabilir.

Aracın uzun süre kullanılmayacağı biliniyorsa akünün mevcut durumu önceden kontrol edilebilir. Eski veya zaten zayıflamış bir akü, uzun bekleme süresinin ardından aracı çalıştırmak için yeterli enerji sağlayamayabilir.

Uygun koşullarda akü bakım cihazı veya akü koruma şarj cihazı kullanmak, uzun süreli saklamada akünün şarj seviyesinin korunmasına yardımcı olabilir. Kullanılan cihazın araçtaki akü tipiyle uyumlu olması gerekir.

Akünün bağlantısının kesilmesi de bazı araçlarda değerlendirilebilecek bir yöntemdir. Ancak modern otomobillerde akünün sökülmesi saat, multimedya sistemi, cam ayarları veya farklı elektronik fonksiyonların yeniden ayarlanmasını gerektirebilir. Bazı sistemlerde daha farklı işlemler de gerekebileceği için bu konuda aracın kullanım kılavuzundaki talimatlar dikkate alınmalıdır.

Aracı yalnızca birkaç dakika çalıştırıp tekrar kapatmak ise akünün korunması için her zaman yeterli değildir. Araç belirli aralıklarla kullanılabilecek durumdaysa motorun ve diğer sistemlerin normal çalışma koşullarına ulaşabileceği uygun bir sürüş yapmak daha doğru olabilir.

Araç uzun süre aynı noktada kaldığında lastiklerin araç ağırlığını taşıyan bölümleri sürekli olarak aynı yük altında kalır. Bu durum özellikle aylar süren beklemelerde lastiklerde düzleşme olarak hissedilebilen geçici deformasyonlara neden olabilir.

Aracı park etmeden önce lastik basınçları kontrol edilmelidir. Doğru basınç değeri, genellikle sürücü kapısı çevresindeki etikette veya aracın kullanım kılavuzunda belirtilir. Lastiklerin hava basıncı zamanla doğal olarak azalabileceği için uzun bekleme sonrasında tekrar ölçülmesi gerekir.

Aracı belirli aralıklarla güvenli şekilde kısa bir mesafe hareket ettirmek, lastiklerin sürekli olarak aynı noktadan yük taşımasını önlemeye yardımcı olabilir. Çok uzun süreli profesyonel saklama koşullarında aracın lastikler üzerindeki yükünü azaltmaya yönelik farklı yöntemler de kullanılabilir.

Lastiklerin doğrudan güneş ışığına ve aşırı sıcaklığa uzun süre maruz kalması da kauçuk yapısını olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle aracın park edildiği ortam lastiklerin korunması açısından da önemlidir.

Yakıt da uzun süreli araç saklamasında dikkate alınması gereken konulardan biridir. Yakıtın özellikleri bekleme süresine, yakıt türüne, çevre koşullarına ve aracın yakıt sistemine göre zaman içerisinde değişebilir.

Birkaç haftalık bekleme süresinde özel bir işlem gerekmeyebilir. Ancak araç aylar boyunca kullanılmayacaksa yakıt sistemiyle ilgili hazırlıklar aracın kullanım koşullarına göre değerlendirilmelidir.

Benzinli araçlarda uzun süreli saklama için uygun yakıt stabilizatörleri bazı durumlarda tercih edilebilir. Böyle bir ürün kullanılacaksa aracın ve ürünün teknik özelliklerine uygun hareket edilmelidir.

Aracın deposunun hangi seviyede bırakılması gerektiği konusunda da üretici tavsiyeleri dikkate alınmalıdır. Özellikle çok uzun süre kullanılmayacak araçlarda genel bir uygulamayı her otomobil için geçerli kabul etmek yerine aracın kullanım kılavuzuna göre hareket etmek daha doğru olur.

Araç kullanılmıyor olsa bile motor yağı, soğutma sıvısı, fren hidroliği ve diğer çalışma sıvılarının durumu önemini korur. Uzun süreli saklama öncesinde seviyelerin kontrol edilmesi, aracın yeniden kullanılacağı dönemde karşılaşılabilecek sorunların önüne geçmeye yardımcı olabilir.

Periyodik bakım zamanı yaklaşmışsa, aracı aylar boyunca bekletmeden önce bakımın yapılması değerlendirilebilir. Özellikle uzun süre kullanılmış motor yağının araç içerisinde aylar boyunca bekletilmesi yerine üreticinin bakım programına uygun hareket etmek daha sağlıklıdır.

Soğutma sıvısının yalnızca seviyesi değil, uygun özellikte olup olmadığı da önemlidir. Çok düşük sıcaklıkların yaşandığı bölgelerde doğru antifriz oranı donmaya karşı koruma açısından ayrıca önem taşır.

Araç yeniden kullanılmaya başlanmadan önce de motor yağı, soğutma sıvısı ve diğer temel sıvıların seviyeleri kontrol edilmelidir. Aracın altında yeni oluşmuş bir sıvı izi görülüyorsa hareket etmeden önce kaçağın kaynağının belirlenmesi gerekir.

Uzun süre boyunca aynı noktada kalacak araçlarda el freni sistemi de dikkate alınmalıdır. Özellikle nemli koşullarda el freni uzun süre devrede kaldığında bazı fren parçalarının birbirine yapışması veya sıkışması mümkün olabilir.

Ancak el freninin kullanılmaması her araç ve her park koşulu için doğru bir yaklaşım değildir. Aracın eğimli bir zeminde olması, otomatik veya manuel şanzıman yapısı ve elektronik park freni gibi farklı sistemler uygulanacak yöntemi değiştirebilir.

Bu nedenle araç uzun süre kullanılmayacaksa öncelikle düz ve güvenli bir park alanı tercih edilmelidir. El freni ve şanzıman konumu konusunda ise aracın kullanım kılavuzundaki saklama ve park talimatlarına uyulmalıdır.

Silecek lastikleri aylar boyunca aynı noktada ön cama temas ettiğinde sıcaklık ve çevre koşullarına bağlı olarak cama yapışabilir veya biçim değiştirebilir.

Özellikle sıcak havalarda uzun süre güneş altında kalan araçlarda silecek lastikleri daha hızlı sertleşebilir. Park öncesinde silecek lastiklerinin temizlenmesi ve durumlarının kontrol edilmesi faydalıdır.

Uzun süreli saklama koşullarında bazı araçlarda sileceklerin camla sürekli temas etmesini önlemeye yönelik tedbirler alınabilir. Ancak silecek kollarını uzun süre kaldırılmış konumda bırakmanın mekanizmaya etkisi araçtan araca değişebileceği için üretici tavsiyelerine göre hareket edilmelidir.

Uzun süre kapalı kalan araçlarda nem, kötü koku ve küf oluşumuna neden olabilir. Bu nedenle araç uzun süreli park edilmeden önce kabin içerisinde ıslak paspas, nemli bez, içecek veya farklı nem kaynaklarının bulunmaması önemlidir.

Aracın iç mekânı temizlendikten sonra tamamen kuruması sağlanmalıdır. Kapalı ve nemli bir ortamda saklanan araçlarda uygun nem alıcı ürünler de kullanılabilir.

Camların açık bırakılması ise her ortam için uygun bir yöntem değildir. Açık camlardan toz, böcek veya nem girebilir ve güvenlik problemi oluşabilir. Bu nedenle aracın havalandırılması, saklama alanının koşullarına göre değerlendirilmelidir.

Klima ve havalandırma kanallarındaki kötü kokuların önüne geçmek için araç park edilmeden önce kabin filtresinin durumu da kontrol edilmelidir.

Uzun süre kullanılmayan bir aracı zaman zaman yalnızca birkaç dakika rölantide çalıştırmak her zaman beklenen faydayı sağlamaz. Motor kısa sürede tam çalışma sıcaklığına ulaşmayabilir ve akünün marş sırasında kaybettiği enerji tamamen geri kazanılamayabilir.

Araç güvenli ve yasal koşullarda kullanılabiliyorsa belirli aralıklarla yeterli süre sürmek daha faydalı olabilir. Böylece motor ve şanzıman normal çalışma sıcaklığına ulaşır, lastiklerin temas noktası değişir, frenler kullanılır ve akünün yeniden şarj edilmesine yardımcı olunur.

Ancak araç uzun süreli saklama için hazırlanmışsa veya trafikte kullanılmasına engel bir durum varsa yalnızca bakım amacıyla çalıştırmak yerine akü koruma cihazı gibi uygun saklama yöntemleri tercih edilebilir. Aracın ne sıklıkla çalıştırılması veya kullanılması gerektiği konusunda üreticinin uzun süreli park önerileri öncelikli olmalıdır.

Uzun süre kullanılmayan elektrikli araçlarda da bazı özel noktalara dikkat edilmesi gerekir. En önemli konulardan biri yüksek voltajlı bataryanın şarj seviyesidir.

Elektrikli aracın aylar boyunca tamamen dolu veya tamamen boş bataryayla bırakılması her model için uygun olmayabilir. Üreticiler uzun süreli park için belirli bir şarj aralığı önerebilir. Bu nedenle aracın kullanım kılavuzunda belirtilen saklama şarj seviyesi dikkate alınmalıdır.

Elektrikli araçlarda yüksek voltajlı bataryanın yanında araç elektroniğini besleyen ayrı bir düşük voltaj aküsü de bulunabilir. Uzun bekleme sırasında bu akünün de şarj kaybetmesi mümkündür.

Haftalar veya aylar boyunca kullanılmayan bir aracı doğrudan çalıştırıp yola çıkmak yerine kısa bir kontrol yapmak daha doğru olur.

• İlk olarak aracın çevresi ve altı incelenebilir. Motor yağı, soğutma sıvısı veya farklı bir sıvıya ait olabilecek yeni kaçak izleri varsa araç hareket ettirilmeden önce nedeninin belirlenmesi gerekir.
• Lastiklerin hava basıncı ve genel durumu kontrol edilmeli; çatlak, deformasyon veya belirgin basınç kaybı olup olmadığına bakılmalıdır.
• Akünün yeterli şarj seviyesinde olduğu doğrulandıktan sonra motor çalıştırılabilir.
• Motor çalıştıktan sonra gösterge panelindeki uyarı lambaları takip edilmelidir. Normalde sönmesi gereken bir ikaz lambası yanmaya devam ediyorsa nedeni kontrol edilmeden yola çıkılmamalıdır.
• İlk hareket sırasında frenlerin çalışması da dikkatle değerlendirilmelidir. Uzun bekleme sonrasında fren disklerinde yüzeysel pas bulunması ilk frenlemelerde ses oluşturabilir. Ancak fren performansında belirgin bir farklılık varsa araç kullanılmaya devam edilmemelidir.
• Silecekler, farlar, sinyaller ve diğer temel elektrikli sistemler de uzun yolculuğa çıkmadan önce kontrol edilmelidir.

Özetle; aracı temiz ve uygun bir ortamda saklamak, lastik basınçlarını kontrol etmek, aküyü korumak ve gerekli sıvı kontrollerini yapmak uzun süreli parkın oluşturabileceği sorunları azaltmaya yardımcı olur. Aracın bekleme süresi uzadıkça alınacak önlemlerin kapsamı da buna göre genişletilebilir.

Aracı yeniden kullanmaya başlamadan önce yapılacak kısa bir genel kontrol ise bekleme sırasında oluşmuş olabilecek sorunların yola çıkmadan fark edilmesini sağlar. Böylece uzun bir aradan sonra direksiyon başına geçerken hem aracın mekanik durumundan hem de temel güvenlik sistemlerinden daha emin olmak mümkün olur.